مرتد فطرى باشد به لحاظ اينكه مرتد بايد كشته شود و اموالش تقسيم گردد ، و اين قبيل احكام باعث شده كه به منزلهء موتى حساب شود ، اما اين توجيه در مورد مطلق كافر نمىآيد . علاوه بر اينكه احكام بار شده بر مرتد فطرى نيز محدود به مواردى خاص بوده ( چهار مورد ) و جميع امور او را شامل نمىشود تا بتوان نتيجه گرفت كه آن احكام به لحاظ تنزيل كافر به موتى است . بنابراين تنزيل فقيه نمىتواند دليل نفى ولايت كافر بر كافر باشد . و چون وجه قابل قبولى براى نفى ولايت كافر بر كافر وجود ندارد و قدر متيقّن مورد اجماع نيز نفى ولايت كافر بر مسلمان است ، لذا بنا به مقتضاى عمومات ادلّه ، كافر مىتواند بر كافر ولايت داشته باشد . 3 ) نظر شيخ طوسى و قطب الدين كيدرى دربارهء ولايت كافر بر كافر و مسلمان بر كافر : مرحوم شيخ با استفاده از مفهوم آيه « وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ » « 1 » قائلند كه نه تنها كافر مىتواند بر كافر ولايت داشته باشد بلكه ولايت بر كافر منحصراً توسط كافر امكان‌پذير است و اصلًا مسلمان نمىتواند بر كافر ولايت داشته باشد . زيرا ولىّ و مولّى عليه بايد هم سنخ باشند و همچنانكه بنا به مفاد آيه « وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ » « 2 » مؤمنين با هم سنخيت داشته و بعضى بر بعضى ولايت دارند ، كفّار نيز از سنخ يكديگرند و ولايت بر آنها منحصر در خود آنها است . از اين‌رو چنانچه ولد كافر داراى پدر و جدّى است كه يكى از آنها مسلمان و ديگرى كافر است ، ولايت بر او منحصراً از آنِ كافر است و پدر يا جدّ وى كه مسلمان است بهره‌اى از ولايت بر او نخواهد داشت . « 3 » قطب الدين كيدرى نيز در اصباح قائل به انحصار ولايت در كافر شده و معتقد

--> ( 1 ) - سوره انفال ، آيه 73 . ( 2 ) - سوره توبه ، آيه 71 . ( 3 ) - ولايت پدر يا جدّ مسلمان بر مولّى عليه كافر خارجاً داراى مصاديقى است مثل اينكه فرزند آنها پس از بلوغ ، كفر را اختيار كرده و ديوانه شده است . البته شيخ اين بحث را عنوان نكرده‌اند كه اگر فقط يك ولىّ كافر در بين باشد مىتواند ولايت داشته باشد يا نه . شايد وجه عنوان نكردن اين باشد كه هيچ‌وقت حالت انحصار پيدا نمىشود چون بالاخره يك ولىّ مسلمان - امام زمان عليه السلام يا نوّاب آن حضرت - وجود دارد . خلاصه در چنين وضعى روشن نيست كه شيخ منكر ولايت مسلمان بر كافر است يا نه ؟